واقع مطلب اين است كه كلمهء « قد » كه بر فعل مضارع داخل مىشود ، به معناى تقليل است و همانا اندك بودن ديدن به خاطر قليل و اندك بودن مرئى ( ديده شده تقلّب وجه پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) مىباشد . رؤيت و ديدن خداوند « فعل » است متعلّق آن تقلّب وجه و رو به آسمان نمودن و انتظار پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) مىباشد . مقصود اين است كه ديدن خداوند اندك است ، همان ديدنى كه به تقلّب وجه ، تعلّق دارد ، براى اينكه تقلّب وجه و رو به آسمان نمودن و انتظار پيغمبر ( ص ) مىباشد . مقصود اين است كه ديدن خداوند اندك است ، همان ديدنى كه به تقلّب وجه ، تعلّق دارد ، براى اينكه تقلّب وجه ، اندك است و در نتيجه ديدن آن نيز اندك مىباشد و امّا ديدن و رؤيت مطلق خداوند ، زياد است ؛ چه آنكه از لازمهء اندك بودن و يا نبودن ، ديدن متعلّق به تقلّب وجه ، آن نيست كه مطلق رؤيت و ديدن خداوند ، اندك باشد و يا اصلا نباشد . و همين سخن در آيه « قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الْمُعَوِّقِينَ مِنْكُمْ « 1 » » ؛ « خداوند آن گروهى از شما را كه كوشش داشتند مردم را از جنگ ، منصرف سازند ، مىداند » ( توضيح : علم خداوند متعلّق به آن گروه است و به خاطر اندك بودن متعلّ ، علم هم اندك است و آن به اين معنا نيست كه مطلق علم خداوند اندك باشد ) . در اين آيه « قد » براى تقليل است و همچنين در قول شاعر كه اندك بودن ترك ، به خاطر اندك بودن متعلق آن است و اين منافات ندارد كه مطلق ترك ، مقصود شاعر است ، زياد باشد . 2 - « تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ » ؛ « يعنى صورتت را به اين طرف و آن طرف برگردان و نگاه كنجكاوانه‌ات جهت اطّلاع‌يافتن از وحى » . اين‌چنين گفته شده است ، و لكن واقع امر اين است كه « فِي السَّماءِ » نمىتواند متعلّق و مربوط به « نَرى » باشد ؛ چه آن كه بيننده ( خداوند ) از اينكه مكان و جاى داشته باشد ، منزّه و پاك است و گرنه جايز است كه به « تَقَلُّبَ » تعلّق داشته باشد ؛ به دليل آنكه برگرداندن صورت به سوى آسمان نبوده و نه متعلّق به صفت مقدّر است . « وجهك الكائن فى السّماء » كه كائن صفت است و در تقدير باشد ، به دليل آنچه كه گفتيم « برگرداندن صورت به سوى آسمان نبوده » و بلكه مقدّر چنين بوده است : « تقلب مطارح شعاع عين وجهك فى السّماء » ؛

--> ( 1 ) . سورهء احزاب ، آيهء 18 .